Những điều cần lưu ý khi thực hiện nội soi dạ dày

Có rất nhiều suy nghĩ rằng nội soi dạ dày sẽ rất đáng sợ, thậm chí là gây đau đớn. Tuy nhiên mấy năm gần đây cùng với sự tiến bộ của khoa học hiện đại mà nội soi dạ dày đã không còn đáng sợ nữa với mọi người, nhất là khi đã có nhiều phương pháp nội soi nhẹ nhàng và đơn giản.

Nội soi dạ dày khi nào là cần thiết?

Nội soi dạ dày là kỹ thuật y học hiện đại giúp các bác sĩ quan sát trực tiếp được các khu vực bị tổn thương ở dạ dày, tá tràng hay niêm mạc thực quản. Từ đó có thể chẩn đoán một số bệnh lý ở dạ dày như là đau dạ dày, viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày,… một cách chính xác nhất, để kịp thời đưa ra biện pháp chữa trị cho bệnh nhân.

Phương pháp này thu được hiệu quả cao hơn so với việc chụp X quang hay siêu âm thông thường trước đây. Ngoài ra, bằng phương pháp này có thể dễ dàng lấy được các dị vật trong ống tiêu hóa, điều trị xuất huyết đường tiêu hóa, xét nghiệm vi khuẩn HP và giúp lấy các mẫu mô sinh thiết từ tổn thương hoặc niêm mạc dạ dày gửi đi xét nghiệm khi có bất kỳ nghi ngờ xuất hiện tế bào ung thư.

Hơn thế nữa, nội soi dạ dày còn giúp tầm soát bệnh ung thư dạ dày và ung thư thực quản hay giúp thực hiện các phẫu thuật đơn giản như polyp dạ dày, việc lấy những khối u dạ dày lành tính một cách dễ dàng, gây đau ít, vết thương nhỏ và nhanh chóng phục hồi.

Để thực hiện nội soi dạ dày, bác sĩ trước tiên sẽ dùng một ống nội soi mềm, có gắn camera ở đầu và luồn ống nội soi qua thực quản đến dạ dày. Sau đó, qua hình ảnh thiết bị được ghi hình và trả về bác sĩ sẽ quan sát được tình trạng dạ dày của bệnh nhân.

Thời gian nội soi dạ dày diễn ra trong khoảng 10 phút và ít mang lại cảm giác đau mà chủ yếu là gây ra cảm giác khó chịu như buồn nôn, nôn do đưa ống nội soi qua thực quản hay có vật thể lạ chặn ở miệng.

Chi phí cho một lần nội soi dao động trong khoảng từ 700.000 đồng – 1.600.000 đồng  tùy theo từng phương pháp nội soi, một số bệnh viện có áp dụng chi trả bảo hiểm khi thực hiện nội soi dạ dày.

Bệnh nhân tiến hành nội soi dạ dày khi thấy xuất hiện các biểu hiện như sau:

  • Xuất hiện biểu hiện khó nuốt, cổ họng vướng víu như mắc dị vật ở cuống họng.
  • Xuất hiện chứng ợ nóng, ợ chua, ợ hơi, trào ngược axit và thức ăn ra ngoài.
  • Xuất hiện cảm giác bị chướng bụng, đầy hơi, chức năng tiêu hóa kém.
  • Cơ thể người bệnh gầy yếu, mệt mỏi, xanh xao, ăn uống kém.
  • Có hiện tượng nôn ra máu, đi ngoài phân đen.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân.
  • Bị đau họng kéo dài, ho kéo dài, ho kèm theo đờm.
  • Thường xuyên bị đau âm ỉ vùng thượng vị kèm theo cảm giác nóng rát lên đến tận miệng.
  • Thường xuyên gặp phải tình trạng buồn nôn và nôn khi đánh răng.
  • Có dấu hiệu nghi ngờ bản thân bị Barrett thực quản.
  • Người thân trong gia đình người bệnh có tiền sử ung thư dạ dày.

Tuy nhiên, những đối tượng sau không được thực hiện nội soi dạ dày:

  • Người vừa mới ăn no xong.
  • Người các bệnh liên quan tới bệnh tim mạch như: suy tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu cơ tim cấp.
  • Bệnh nhân bị bỏng do uống phải axit.
  • Bệnh nhân bị thủng dạ dày hoặc những cơ quan khác trong ống tiêu hóa.
  • Bệnh nhân có túi thoát vị ở thực quản hoặc túi phình lớn ở động mạch chủ.
  • Bệnh nhân bị mắc các chứng bệnh tâm thần và không chịu phối hợp với bác sĩ trong quá trình thực hiện nội soi.

Xem thêm: nội soi gan

Lưu ý trước và sau khi nội soi dạ dày

Để việc nội soi diễn ra an toàn và thu được kết quả chính xác nhất bệnh nhân cần phải lưu ý những điều sau đây.

Trước nội soi dạ dày:

  • Người bệnh cần phải nhịn ăn ít nhất 6 tiếng trước khi tiến hành nội soi để tránh bị sặc thức ăn do nôn ói, bảo vệ đường thở, hơn nữa như vậy bác sĩ sẽ dễ dàng quan sát các ngóc ngách bên trong hơn khi dạ dày rỗng sạch.
  • Với người bị hẹp môn vị, người bệnh cần phải nhịn ăn tối thiểu 12 tiếng trước khi nội soi dạ dày hoặc phải đặt ống thông để bơm rửa dạ dày.
  • Tránh uống một số loại nước uống có màu như: coca cola, cà phê, nước cam, sữa hay thuốc cản quang … trước khi thực hiện nội soi.
  • Người bệnh nên thông báo cho bác sĩ biết trước về tiền sử bệnh của mình hay các loại thuốc mà bản thân đang sử dụng trước đó.

Sau nội soi dạ dày:

  • Bệnh nhên nên súc miệng sạch bằng nước muối pha loãng nhưng không được khạc nhổ.
  • Bệnh nhân có thể gặp phải một số hiện tượng thường thấy như: đau rát họng, đau bụng, khó nuốt, chướng bụng sau khi nội soi tuy nhiên đây không phải là vấn đề quá lo lắng, tình trạng trên sẽ nhanh chóng được cải thiện.
  • Bệnh nhân không nên ăn ngay sau khi thực hiện nội soi hoặc ăn trước khi có đánh giá của bác sĩ.
  • Sau khi tiến hành nội soi khoảng 2 giờ đồng hồ, bệnh nhân nên dùng một số món mềm, lỏng, dễ tiêu và tránh ăn những món ăn quá đặc, nguội hay đồ ăn cay, nóng vì chúng có thể gây tổn thương niêm mạc miệng, niêm mạc dạ dày.

3 phương pháp nội soi dạ dày

Hiện nay nội soi dạ dày có thể thực hiện qua đường miệng hoặc đường mũi. Bệnh nhân có thể chọn gây mê  để giúp nội soi không đau, giảm sợ hãi khi nội soi hoặc không gây mê trong quá trình nội soi.

Mỗi phương pháp nội soi đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Tùy vào từng trường hợp bệnh cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp nội soi phù hợp.

Nội soi dạ dày qua đường miệng

Đây là phương pháp nội soi truyền thống vẫn được sử dụng phổ biến nhất từ trước đến nay. Trước tiên, bệnh nhân được yêu cầu uống thuốc để loại bỏ dịch nhầy trên niêm mạc. Sau đó, bệnh nhân sẽ được xịt thuốc tê ở miệng để giảm cảm giác khó chịu khi thực hiện đưa ống nội soi vào miệng. Tiếp theo, ống nội soi sẽ được đưa qua họng, từ từ đưa xuống thực quản và tới dạ dày. Dựa vào hình ảnh từ camera trên đầu ống nội soi truyền tải về màn hình bác sĩ sẽ dễ dàng chẩn đoán bệnh.

Ưu điểm của phương pháp này là dễ thực hiện, độ chính xác cao với giá thành thấp. Song nhược điểm của nội soi dạ dày bằng ống mềm có đường kính lớn, do đó có thể sẽ gây cảm giác đau cho bệnh nhân. Ngoài ra, khi ống nội soi đi qua đường miệng sẽ kích thích vào lưỡi gà, đáy lưỡi làm bệnh nhân có cảm giác buồn nôn và nôn, gây đau đớn và sợ hãi khi nội soi.

Để giảm các triệu chứng khó chịu khi nội soi đường miệng, người bệnh nên giữ bình tĩnh, hít sâu, thở chậm và luôn thả lỏng cơ thể.

Nội soi dạ dày qua đường mũi

Phương pháp nội soi này được ít người lựa chọn hơn phương pháp truyền thống. Để tiến hành nội soi theo phương pháp nội soi này trước tiên bệnh nhân sẽ cần được xịt thuốc tê vào mũi và miệng. Sau đó, ống nội soi được luồn từ từ qua mũi xuống miệng, tới thực quản xuống dạ dày. Những hình ảnh sẽ được truyền về màn hình giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh tình của bệnh nhân.

Ưu điểm của phương pháp này là dễ dàng thực hiện, độ chính xác cao. Ống soi có đường kính nhỏ và đi qua đường mũi, vì thế không chạm vào lưỡi gà và vùng hầu họng nên ít gây  cảm giác buồn nôn, khó chịu ở bệnh nhân.

Phương pháp này có nhược điểm là không thực hiện được nếu bệnh nhân bị bệnh lý vùng mũi, hẹp khe mũi; chi phí cao hơn soi đường miệng. Ngoài ra, với phương pháp này không lấy được dị vật, cắt polyp và cầm máu.

Nội soi dạ dày có gây mê – không đau

Phương pháp này phù hợp với những bệnh nhân có tâm lý sợ hãi hoặc yêu cầu giảm đau khi nội soi.

Phương pháp này là việc thực hiện đưa ống nội soi dạ dày qua đường miệng bệnh nhân trong tình trạng đã được gây mê.

Ưu điểm của phương pháp này là bệnh nhân sẽ không cảm thấy khó chịu, buồn nôn khi soi, không bị ám ảnh sau khi nội soi. Lượng thuốc mê ít, gây mê trong thời gian ngắn nên sẽ ít ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể thực hiện các thủ thuật như cầm máu, cắt polyp hay lấy dị vật một cách thuận lợi hơn.

Chi phí của phương pháp này cao hơn nội soi thông thường do quy trình thực hiện phức tạp. Ngoài ra, một số bệnh nhân có thể đối mặt với tác dụng phụ từ thuốc mê.

Xem thêm: nội soi túi mật